27.10.2019

“Cumhuriyet’in kuruluşunda canından olmayı göze alanların, kadınıyla erkeğiyle, tüm yüreklerin ve bağımsızlık yolunda kenetlenmiş ellerin mücadele tarihidir.  24 Temmuz 1923’te Lozan Antlaşması sonrasında, yeni Türk Devleti’nin bağımsızlığı kabul edilmişti. İkinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin toplanmasından 2 ay sonra 13 Ekim 1923’de Ankara Türkiye Devleti’nin Hükümet Merkezi oldu.

Artık, mevcut rejimin isminin de bütün açıklığı ile konulması, yeni devletin başkanının seçilmesi gerekiyordu.  İşte, iç ve dış şartların doğurduğu sorunların çözümü için devlet yönetimin adının koyulması gerekirdi. Bu gelişmeler sonucu 29 Ekim 1923 akşamı cumhuriyet ilân edildi. Bu suretle yeni devletin yönetim biçimi bütün açıklığı ile ismini almış oluyordu. Cumhuriyetin ilânı ile "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" kuralı, artık devlet yönetiminde, en belirgin şekliyle yerini alıyor; demokrasiye giden yol daha aydınlık olarak çiziliyordu.  Türk milletinin, siyasal haklarını dilediği gibi kullanması, memlekette çoğulcu demokrasinin işlerlik kazanması, Cumhuriyetin temel amacı idi.

Cumhuriyet siyasal hayatımızı belirginleştirirken işçi hakları bakımından önemli etkileri olan ilk girişim 1923’te toplanan I.İktisat Kongresi'ydi. Kongrede, tüccar, çiftçi, zanaatkar, sanayici, bankacı ve işçi kesimi buluşmuştu. Temsilcileri, işçi sınıfının ilerideki yıllardaki taleplerinin de temeli olacak 34 madde dile getirdi. Küçük düşürme içeren "amele" sözü yerine işçi sözünün kullanılması, sendika hakkının grev hakkıyla birlikte verilmesi, madenlerde 6 saatlik, diğer alanlarda 8 saatlik işgününün kabulü, fazla çalışmanın 4 saatle sınırlandırılarak zamlı ücret ödenmesi, vb. çok ileri istemlerin tartışıldığı kongrede, 1 Mayıs'ın işçi bayramı olması da kabul edildi. Yeni Cumhuriyet’te 1924 tarihli ilk anayasasında toplanma, sözleşme yapma, dernek kurma hakları yer almıştı. Anayasanın hemen ardından değişik illerde 20 kadar sendika kurulmasına vesile olmuştu.

Büyük zorluklarla elde ettiğimiz Cumhuriyetimizin 96. yılını büyük bir mutluluk ve onurla kutluyoruz. Tarihimizin dönüm noktası Cumhuriyetimizi birlik, beraberlik ve kardeşlik içerisinde geçmişte olduğu gibi bugün de yarında yaşatacağız.

Ülkemizin ve milletimizin kurtuluşu için canlarını vermekten çekinmeyen başta Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere tüm şehit ve gazilerimizin aziz hatıraları önünde sonsuz minnet ve saygı ile eğiliyoruz. Büyük onur ve gururla 29 Ekim Cumhuriyet Bayramımızın 96. yıldönümünü en içten dileklerimle kutluyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum"

Vedat BÖKE

OLEYİS Genel Başkanı